Biofilic design, planten en natuur in het kantoor

Biofilic design is meer dan een paar planten in een hoek. Het is een ontwerpprincipe dat de aangeboren menselijke behoefte aan contact met natuur vertaalt naar gebouwen. Onderzoek van Human Spaces (2015) toonde aan dat medewerkers in biofilische kantoren 15 procent productiever zijn en 13 procent meer welzijn ervaren. In dit artikel leest u welke planten echt werken, hoe u natuurlijk licht maximaal benut, en welke materialen het biofilische gevoel versterken.

Wat biofilic design echt betekent

Bioloog Edward O. Wilson introduceerde in 1984 het begrip biofilia, de hypothese dat mensen een aangeboren affiniteit hebben met levende systemen. Stephen Kellert vertaalde dit later naar 14 concrete ontwerppatronen, onderverdeeld in directe natuurervaring (licht, lucht, planten, water), indirecte ervaring (natuurlijke materialen, vormen) en ruimtelijke condities (uitzicht, refuge).

Voor een kantoor van 200 m² betekent dit in de praktijk: minimaal 1 plant per 10 m², een raamoppervlak van 20 procent van het vloeroppervlak, natuurlijke materialen in minstens 30 procent van het zichtveld, en zichtlijnen naar buiten vanuit elke werkplek. Geen kunstgras, geen plastic palm in de hoek.

De juiste plant op de juiste plek

De grootste fout op kantoren is een mooie plant kopen en hopen dat hij het redt. Wij meten eerst lichtsterkte met een luxmeter, daarna kiezen wij. Onder de 500 lux overleven alleen schaduwtolerante soorten, vanaf 1000 lux opent zich een veel breder palet.

• Zansevieria trifasciata (vrouwentongen): 100 tot 800 lux, vergeeft een vergeten gietbeurt, top voor halletjes
• Zamioculcas zamiifolia (ZZ-plant): 200 tot 1500 lux, vrijwel onverwoestbaar, ideaal voor stille hoeken
• Ficus lyrata (vioolbladplant): 1500 tot 3000 lux, statement plant naast een raam, geeft 1,5 meter hoogte
• Monstera deliciosa: 800 tot 2000 lux, snelle groeier, goede luchtfilter
• Strelitzia nicolai (paradijsvogelplant): 2000+ lux, tropisch silhouet voor een receptiehoek
• Mosschilderij (mos op paneel): 0 lux nodig, onderhoudsvrij, akoestisch dempend

Natuurlijk licht, de belangrijkste biofiele factor

Geen enkele plant of houtsoort compenseert een gebrek aan daglicht. Werkplekken horen binnen 6 meter van een gevel te liggen, met minimaal 500 lux op het bureaublad bij bewolkt weer. Halflijnen verbeteren reflectie, lichtkleuren plafonds (RAL 9010) verhogen het algemene niveau met 15 tot 25 procent.

Heeft u een dieper gebouw, dan zijn lichtkokers, lichtstraten of glazen binnenwanden de oplossing. Wij combineren dat met circadiaanse verlichting die de kleurtemperatuur door de dag heen verandert van 4000K (ochtend, koel en alert) via 5000K (middag, neutraal) naar 2700K (eind van de dag, warm en ontspannend).

Natuurlijke materialen, kleuren en vormen

Biofilic design zonder natuurlijke materialen is half werk. Eikenhout (massief of fineer), wolvilten panelen, kurkvloeren, leem op de wanden en linnen gordijnen versterken het gevoel van een levende omgeving. Vermijd hoogglans melamine en spiegelend metaal, deze tasten het natuurlijke gevoel direct aan.

• Hout: eiken, noten of essen, geolied in plaats van gelakt, minstens 20 procent zichtbaar
• Vilt: wol of PET-vilt op akoestiekpanelen in aardetinten (RAL 1019 grijsbeige, RAL 8025 bleekbruin)
• Vormen: ronde tafels, organische vergaderpoefs, golvende plafondbaffels in plaats van strakke rechthoeken
• Water: een kleine fontein of waterelement bij de receptie geeft beweging en geluidsmaskering

Onderhoud, het verschil tussen levend en dood

Een biofiel kantoor staat of valt met onderhoud. Wij adviseren altijd een onderhoudscontract van een hovenier, tweewekelijks bezoek voor 200 m² kost gemiddeld 80 tot 120 euro per maand. Dat is goedkoper dan elk halfjaar nieuwe planten kopen omdat de oude zijn verzopen of uitgedroogd.

Lees verder: pillar Kantoorstijlen of Modern kantoor inrichten.